Tuyên Quang: Xã Bình An rà soát, điều chỉnh 3 loại rừng, gắn sinh kế với bảo vệ rừng

Mở hướng phát triển từ đất rừng

Ông Ma Công Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Bình An cho biết: Sau hai năm thực hiện Quyết định số 248 của UBND tỉnh Tuyên Quang về phê duyệt kết quả rà soát, xây dựng bản đồ 3 loại rừng, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại Bình An có nhiều chuyển biến tích cực. Cơ cấu rừng từng bước đáp ứng yêu cầu bảo tồn đa dạng sinh học, phòng hộ đầu nguồn và phát triển kinh tế lâm nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất rừng.

Tuy nhiên, quá trình rà soát cho thấy một số diện tích, lô rừng và ranh giới giữa các loại rừng chưa hoàn toàn phù hợp với thực tế. Có trường hợp diện tích được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là rừng sản xuất nhưng trên thực tế lại thuộc khu vực có tiêu chí rừng phòng hộ. Điều này gây khó khăn nhất định trong quản lý, xây dựng quy hoạch và tổ chức sản xuất.

Bên cạnh đó, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã Bình An mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Thổ Bình và xã Bình An thuộc huyện Lâm Bình trước đây. Sự thay đổi địa giới hành chính kéo theo thay đổi về tên địa danh, ranh giới và diện tích đất lâm nghiệp. Do đó, một số nội dung trên bản đồ phân chia 3 loại rừng trước đây chưa hoàn toàn trùng khớp với thực tế. Việc rà soát, đề xuất điều chỉnh là cần thiết để thống nhất giữa bản đồ, hồ sơ và hiện trạng, đồng thời phù hợp với Quyết định số 387 của UBND tỉnh về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và quy hoạch chung của xã.

Tổng diện tích đất lâm nghiệp của xã Bình An vào khoảng 10.400 ha, chiếm trên 85% diện tích tự nhiên. Qua rà soát, xã đề xuất cơ cấu khoảng 5.130 ha rừng phòng hộ và hơn 5.260 ha rừng sản xuất. Đáng chú ý, địa phương đề xuất điều chỉnh khoảng 614 ha từ rừng phòng hộ sang rừng sản xuất. Trong đó, gần 3 ha là diện tích rừng phòng hộ đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình; khoảng 611 ha là diện tích rừng phòng hộ ít xung yếu, được đưa vào quy hoạch chung để phát triển vùng sản xuất hàng hóa tập trung cây Chè Shan tuyết kết hợp với du lịch cộng đồng.

Việc điều chỉnh này được kỳ vọng mở thêm dư địa phát triển kinh tế từ đất rừng. Chè Shan tuyết không chỉ là cây trồng có giá trị mà còn gắn với cảnh quan, Văn hóa và đời sống của cộng đồng dân cư. Khi được quy hoạch thành vùng sản xuất hàng hóa, kết hợp với du lịch cộng đồng, cây chè có thể tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và hình thành những sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Định hướng của Bình An không dừng ở việc phát triển gỗ rừng trồng mà hướng tới khai thác nhiều giá trị từ rừng. Người dân được khuyến khích phát triển nông - lâm kết hợp, lâm sản ngoài gỗ, gỗ lớn và các dịch vụ môi trường rừng. Phương thức sản xuất cũng từng bước chuyển từ quảng canh sang thâm canh, chú trọng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế trên từng diện tích đất.

Ở chiều ngược lại, xã đề xuất điều chỉnh khoảng 192 ha từ rừng sản xuất sang rừng phòng hộ. Đây là những diện tích có vai trò quan trọng trong phòng hộ đầu nguồn, bảo vệ nguồn nước sinh hoạt cho cộng đồng dân cư. Việc đưa các khu vực này vào quản lý theo tiêu chí rừng phòng hộ góp phần bảo vệ hệ sinh thái, duy trì nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, khoảng 2,7 ha được đề xuất đưa ra ngoài quy hoạch lâm nghiệp, chủ yếu là diện tích ao, hồ và một số khu vực phù hợp với quy hoạch chung của xã. Diện tích điều chỉnh 3 loại rừng do Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Bình quản lý khoảng 50 ha.

Gắn sinh kế của người dân với bảo vệ rừng

Cũng theo ông Ma Công Thành: Bình An xác định phát triển kinh tế lâm nghiệp phải đi đôi với bảo vệ tài nguyên. Muốn người dân gắn bó lâu dài với rừng, cần tạo điều kiện để họ có sinh kế ổn định và được hưởng lợi từ rừng một cách hợp pháp, bền vững. Xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của rừng đối với bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ nguồn nước, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh. Các hộ dân sống trong và gần rừng được vận động ký cam kết bảo vệ rừng, xây dựng quy ước cộng đồng và nâng cao trách nhiệm trong quản lý tài nguyên.

Cùng với đó, địa phương chú trọng ứng dụng khoa học kỹ thuật, đưa các giống cây lâm nghiệp năng suất, chất lượng cao vào sản xuất; xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh, phát triển gỗ lớn và tăng cường liên kết với doanh nghiệp. Qua liên kết sản xuất - tiêu thụ, người dân có điều kiện nâng cao giá trị sản phẩm, hạn chế tình trạng sản xuất manh mún và từng bước hình thành chuỗi giá trị lâm nghiệp.

Công tác bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng cũng tiếp tục được tăng cường. Xã tập trung rà soát, xử lý tình trạng lấn chiếm, xâm canh đất rừng trái pháp luật; kịp thời ngăn chặn các hành vi phá rừng, khai thác, mua bán, vận chuyển lâm sản trái pháp luật. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi diễn biến rừng và đất lâm nghiệp từng bước được chú trọng.

Quá trình rà soát 3 loại rừng được thực hiện trên cơ sở tổng hợp, đối chiếu nhiều nguồn tài liệu về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, kiểm kê đất đai, kiểm kê rừng, diễn biến rừng, giao đất, giao rừng và kết quả điều tra thực địa. Qua đó, ranh giới các loại rừng được xác định rõ hơn, từng bước thống nhất giữa bản đồ và thực tế.

Việc rà soát, điều chỉnh 3 loại rừng tại Bình An vì thế không chỉ là yêu cầu về quản lý hành chính mà còn tạo nền tảng cho định hướng phát triển lâu dài. Khi mỗi diện tích rừng được xác định đúng chức năng, quy hoạch phù hợp với thực tế và người dân có sinh kế từ rừng, công tác bảo vệ tài nguyên sẽ có thêm động lực.

Quy hoạch rừng gắn với phát triển sinh kế đang mở ra hướng đi phù hợp cho Bình An, bảo vệ rừng để phát triển và phát triển để tạo thêm động lực bảo vệ rừng. Đây là cơ sở để địa phương hướng tới nền lâm nghiệp xanh, bền vững, đa giá trị, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.